Op 10 oktober 1941 presenteerde de Duitse arts Sigmund Rascher trots de resultaten van experimenten die alleen als martelingen kunnen worden omschreven. Hij had gevangenen in concentratiekampen in vliegoveralls gekleed en hen vervolgens blootgesteld aan ijskoude temperaturen. Dit was slechts het begin van een van de donkerste hoofdstukken in de geschiedenis van de geneeskunde. Tussen maart en augustus 1942 leidde Rascher experimenten met betrekking tot hoogte en bevriezing in het kamp Dachau, onder directe orders van Heinrich Himmler, hoofd van de SS.
Het vermeende doel was om de overlevingskansen van de Luftwaffe-piloten die boven de Noordzee waren neergeschoten te verbeteren. De werkelijkheid was veel monsterlijker: de gevangenen werden behandeld als wegwerpmateriaal, opgeofferd in naam van de nazi-wetenschap. Ongeveer driehonderd mannen werden gedwongen naakt in de extreme kou te staan of urenlang ondergedompeld in emmers met ijskoud water, terwijl hun reacties werden gemeten met elektroden. Sommigen stierven langzaam aan onderkoeling, en anderen werden vervolgens op gruwelijke wijze “opgewarmd”, soms in kokend water. Rascher testte ook Polygal, een op pectine gebaseerde stof die bloedingen zou moeten verminderen. Om de effectiviteit ervan te controleren, kregen de gevangenen een dosis… voordat ze zonder verdoving werden neergeschoten of geamputeerd. Rascher ging zelfs zo ver dat hij zijn resultaten publiceerde, waarbij hij hun criminele oorsprong verborg, en richtte zelfs een Polygal-fabriek op waar gevangenen als slaven werkten.
In een Duitsland dat alle menselijkheid had verloren, zijn deze misdaden onbestraft gebleven. De slachtoffers, beschreven als “Untermenschen”, beschouwden hun dood als “nuttig voor het Reich”. Maar het lot haalde hem uiteindelijk in. Himmler, zijn beschermer, ontdekte dat Rascher had gelogen door te beweren dat zijn vrouw op 48-jarige leeftijd kinderen had gekregen, een truc om de mogelijkheid van verlengde vrouwelijke vruchtbaarheid te bewijzen. In werkelijkheid waren deze kinderen gekocht of ontvoerd. Vernederd gaf Himmler opdracht tot zijn arrestatie. Rascher werd naar Buchenwald gestuurd en vervolgens in 1945 overgebracht naar Dachau, hetzelfde kamp waar hij zijn gruweldaden had begaan. Daar werd hij op 26 april 1945 geëxecuteerd, slechts drie dagen voor de bevrijding van het kamp door Amerikaanse troepen.
Zijn verhaal herinnert ons eraan hoe ver menselijke wreedheid kan gaan wanneer de wetenschap haar ziel verliest en gehoorzaamheid het geweten overstijgt.
